خط فارسی

اگر در اینترنت مطالبی در مورد «تغییر خط» جستجویی کرده باشید، احتمالاً به تعدادی سایت در زمینه زبان فارسی هم میرسید که در مورد تاریخ و مسئله تغییر خط در ترکیه و مطرح شدن آن در ایران آن زمان و … مطالبی نوشته شده است. در اکثر این منابع که توسط مدعیان وطنپرستی (بخوانید فارسی پرستی) نوشته شده است، بارها با عبارت «خط فارسی» روبرو میشوید که البته در ظاهر معنای عجیبی ندارد، اما اگر به کاربرد آن در نوشته توجه فرمایید، متوجه چیزهای عجیب میشوید.

پرده اول:

این مدعیان، ادعا دارند که ترکیه، خط فارسی استفاده شده را به خط لاتین تبدیل کرده است! و گاهاً هم برای این کار، دلایلی عجیب و غریبی مثل «جلوگیری از رشد فارسی» برمیشمرند!! حال به بحث نمادین من با یکی از مدعیان توجه فرمایید:

- فرمودید «ترکیه خط فارسی را به لاتین تغییر داد». میتوانم بپرسم چرا خط ترکی عثمانی را «خط فارسی» نام گذاشتید؟

- عثمانیها خطشان را از زبان فارسی گرفته بودند.

- در ظاهر که خط عربی به نظر می آید، حال چگونه مدعی هستید که خطشان از فارسی گرفته شده است؟

- چون دارای حرفهای گ، پ، چ و ژ بود و این خطها هم مختص فارسی است. یعنی موقع برگرفتن خط عربی برای فارسی، به علت کمبود خط عربی برای نمایش فارسی، این حرفها را مختص فارسی افزودند. بنابراین هر خطی که دارای این حروف باشد، «خط فارسی» است.

- خب قبول که عثمانیها خطشان را مستقیماً از اعراب نگرفتند و احتمالاً شما گرفتند. ولی خودشان هم تعدادی حرف مثل «ﯓ» بدان افزودند. حال با افزودن این حروف، چرا هنوز باید اسمش خط فارسی باشد؟ چطور خودتان با افزودتان تعدادی حرف به عربی، نامش را دیگر «خط عربی» نمیگویید ولی انتظار دارید که ترکها با وجود تغییر خط، آن را به نام خط شما بخوانند؟

- !!!

میبینید که این بحث و ادعای این مدعیان، به تناقض میرسد و کاملاً بدیهی است که در راستای اغراضی این گونه سخن میگویند. مثلاً میخواهند بگویند که دنیا در تسخیر ما بود و غرب و غربگرایی و دشمنان زبان فارسی(!) اجازه ندادند و زبان ما را ضعیف کردند!

پرده دوم:

در ویکیپدیای انگلیسی (و گاهاً فارسی) هرجا در مورد استفاده از خط عربی برای ترکی صحبت رانده شده است، عده ای افراد که در نظر خودشان، خود را حافظ زبان و فرهنگ ایرانی میدانند(!) آن را به عبارت «خط فارسی-عربی» (Perso-Arabic Script) عوض (بخوانید تحریف) کرده اند! نمیدانیم خط فارسی-عربی دیگر چه صیغه ای است! از ایشان میپرسیم، جواب میدهند که خطی است که از عربی گرفته شده و توسط فارسی و برای فارسی تغییر داده شده است. برای دیگر زبانها مثل ترکی قدیم و اردو و پشتو و کردی و … از خط تغییر داده شده «فارسی-عربی» استفاده شده است و یا میشود!

حال به این مکالمه توجه داشته باشید:

- وقتی ما میگوییم «ترکی با خط عربی نوشته میشده است» منظورمان ریشه این خط است.

- نخیر. این خط توسط فارسی تغییر کرده است و دیگر خط عربی نیست و باید نام فارسی هم بیاید.

- منظورتان چیست؟

- توسط زبان فارسی چندیدن حرف به خط عربی افزوده شده است و چندین حرف هم املایش تغییر کرده است.

- خب اگر منظور از تغییر این است، در آن صورت در ترکی هم پس از وام گرفتن این خط، تغییراتی روی آن داده شد و تعدادی حرف بدان اضافه شد. پس اگر از قاعده نامگذاری شما استفاده کنیم(!) پس نامش باید باشد «خط عربی-فارسی-ترکی» باشد!

- !!!

و باز هم جوابی ندارند!

چه کنیم با این مدعیانی که در سه جمله صحبت حرفهایشان به تناقض میرسد!

این مدعیان در همان منابعشان نوشته اند: «ازبکستان خط لاتین را جایگزین خط فارسی کرد تا ارتباط فارسی زبانان آسیای مرکزی را با ایران قطع کنید»!

یکی نیست بگوید که چرا فکر میکنید هر جای دنیا هر کاری انجام شده است، حتماً به شما مربوط است؟ ازبکستان از خط عربی استفاده میکرد و مثل خیلی دیگر از ملتها، خطش را به سریلیک و سپس لاتین تغییر داد! این وسط، من ربطی به زبان فارسی شما نمیبینم!

در منابع میخوانیم، از طرف ایران، برنامه مبدل خط سریلیک و فارسی نوشته شده و به تاجیکستان داده شده است تا منابع را به راحتی به خط مقابل تبدیل کنند!

همچنین هزاران جلد کتاب درسی با نام «خط نیاکان» همه ساله به تاجیکستان اهدا میشود تا تاجیکها با خط قبلیشان آشنا شوند!

به راستی چرا باید بیت المال متعلق به 49 درصد غیر فارسی زبان ایرانی، که زبان خودشان در طی دهه ها مورد بیمهری قرار گرفته و بسیار تضعیف شده و در حال نابودی است به طوری که شاید تعداد کسانی که بلدند به زبان مادریشان بخوانند و بنویسند، حتی به 1 درصد هم نرسد، صرف آموزش خط فارسی به تاجیکها شود؟ و البته من مطمئنم از 51 درصد فارسی زبانان هم بسیارند کسانی که هزاران بدبختی دارند و آنها هم با این کار مخالفند.

آیا درد و غم من ترک و آن فرد کرد و آن لر و آن بلوچ و … این است که تاجیکها با خط صد سال پیش آشنا شوند؟

واقعاً حرام است این پولهایی که صرف این مسائل میکنید. بله، روز حسابی در راه است که در آن، کوچکترین عملی بی جواب نخواهد ماند و کوچکترین حق خوری، بی قضاوت نخواه ماند؛ گرچه میدانیم که کسانی که به فکر گسترش زبان خود به قیمت نابودی دهها و صدها زبان و گویش و لهجه هستند و حتی از پول خود این مردم برای نابودی زبانشان و جایگزینی زبانی دیگر میپردازند، چه میدانند قیامت چیست.